Konflikt serologiczny to sytuacja, w której czynniki krwi matki są niezgodne z czynnikami krwi płodu. Inaczej – mama jest Rh-, a jej przyszłe dziecko Rh+. Aby uniknąć niebezpieczeństwa z tym związanego – choroby hemolitycznej – przyszła mama i przyszły tata powinni wykonać badanie krwi, aby sprawdzić, czy nie ma między nimi niezgodności, która może prowadzić do niezgodności krwi między mamą i dzieckiem. Oczywiście nie znaczy to, że nigdy nie będą mogli mieć wspólnych dzieci! Współczesna medycyna świetnie sobie radzi z tym problemem.

Co to takiego jest RH?

Jest substancja istniejąca w ściankach krwinek czerwonych u około 85% ludzi, a jego nazwa pochodzi od gatunku małp Macacus rhesus, w których krwi czynnik ten został wykryty w roku 1939 przez Philipa Levine’a i R.E. Stetsona. Osoby, które go mają są Rh dodatnie, natomiast te, u których nie występuje – Rh ujemne.

Czym grozi konflikt?

Czynnik ten nie ma w zasadzie większego znaczenia, aż do momentu, w którym dochodzi do przetoczenia krwi (krew dawcy musi mieć takie samo Rh jak biorcy, w innym przypadku może dojść do rozpadu czerwonych krwinek lub niedokrwistości) oraz właśnie ciąży. Jeśli mama ma Rh-, a tata Rh+ i dziecko odziedziczy po ojcu krew (dziedziczenie cechy Rh-dodatniości) może dojść do konfliktu. Powstaje on wówczas, gdy do krwiobiegu matki przedostają się krwinki dziecka, na co układ immunologiczne reaguje gwałtownie, wytwarzając niszczące dla krwinek dziecka przeciwciała. To jest tak, jakby organizm matki traktował krew dziecka jako obcą i wrogą. Następuje swego rodzaju reakcja uczuleniowa, na którą układ odpornościowy matki reaguje, wytwarzając przeciwciała w surowicy, przenikające przez łożysko aż do płodu i niszcząc jego krwinki.

Rozpad ten jest dla mamy zupełnie „bezbolesny” i przebiega bezobjawowo, ale dla dziecka może być nawet śmiertelny. Jednak bez obaw: po pierwsze, przy pierwszej ciąży do konfliktu nie dochodzi, a po drugie istnieje możliwość przetoczenia krwi przez pępowinę, gdy dziecko jest jeszcze w łonie matki, albo tuż po urodzeniu (tzw. przetoczenie wymienne).

Jak to się dzieje, że pierwsza ciąża przy konflikcie serologicznym jest bezpieczna?

Dzieje się tak ponieważ przeciwciała anty-Rh powstają bardzo powoli i za pierwszym razem jest ich zbyt mało, aby mogły wyrządzić krzywdę dziecku. Dopiero przy kolejnych ciążach ich liczba zaczyna się zwiększać i może zacząć być niebezpieczna dla kolejnych dzieci. Zdarza się, że jeszcze drugie dziecko może wyjść z tego w miarę bezboleśnie (jednak lekarz musi wiedzieć o konflikcie, aby móc zadziałać w porę), ale przy kolejnych konieczne będzie przetoczenie krwi.

Co robić?

Jeśli wiesz, ze jesteś Rh-ujemna i planujesz lub jesteś w ciąży, powinnaś poza kontrolnym badaniem krwi zrobić sobie też test na obecność przeciwciał w osoczu. Nie martw się jednak na zapas. Przyszłej mamie Rh-ujemnej daje się w ciągu 72 godzin po porodzie lub poronieniu specyfik – gammaglobulinę anty-Rh blokująca wytwarzanie przeciwciał. To zabezpieczy kolejne dzieci przed chorobą.

Oto, jak powinien wyglądać „harmonogram” twoich badań:

• Przed 12 tygodniem ciąży – oznaczenie poziomu (przeciwciał oraz grupy krwi i czynnika Rh (jeśli do tej pory tego nie zrobiłaś),
• W 28 tygodniu ciąży – ponowne badania w celu stwierdzenia, czy coś się zmieniło,
• 28, 32, 36 tydzień – jeśli stwierdzono u ciebie przeciwciała przeciwerytrocytowe powinnaś wykonać badania jeszcze raz, aby określić swoistość przeciwciał i ich miano. Poza tym co 2,3 tygodnie powinnaś robić sobie USG.