Świnka, w medycynie nazywana nagminnym zapaleniem ślinianek przyusznych, to choroba powodowana przez wirusy z rodziny Paramyksowirusów. Jest bardzo częsta chorobą i bardzo często dotyka dzieci w wieku 4-15 lat, najczęściej w okresie okołozimowym. Zarażenie odbywa się drogą kropelkową przy bezpośrednim kontakcie z chorym lub używanymi przez niego przedmiotami osobistego użytku (kubki, sztućce itd.).

Poza dziećmi chorują także dorośli, choć zdecydowanie rzadziej. Mimo że w większości przypadków chorobę tę przechodzi się tylko raz, występują niestety od tej reguły wyjątki, dlatego warto się szczepić, choć w przeciwieństwie do różyczki – szczepionka na świnkę jest płatna. Chorują ci, którzy albo w dzieciństwie nie przeszli świnki albo mają osłabioną odporność – w tym przypadku jednak przebieg ponownej choroby jest łagodny (choć częstsze sa powikłania). Dzieci przed 2 rokiem życia chorują natomiast bardzo rzadko, ponieważ jeszcze po urodzeniu przez jakiś czas mają nabytą od matki odporność.

Przebieg choroby

Wirus o nazwie mumps virus wylega się od kilkunastu do dwudziestu paru dni najczęściej bezobjawowo. Samo leczenie choroby trwa już 7 do 10 dni. Objawy na początku są łagodne, stąd często trudno jednoznacznie określić, czy mamy do czynienia ze świnką. Pojawia się ból głowy, podwyższona temperatura, brak apetytu, złe samopoczucie, czasem występują wymioty i ból brzucha, a także ból ślinianek. Jednak etap ten jest bardzo krótki i pojawiają się bardziej konkretne objawy w postaci jednostronnego obrzęku ślinianki przyusznej z tyłu ucha, który rozprzestrzenia się stopniowo na boki i na tył głowy. W ten sposób twarz zaczyna mieć rysy prosiaczka, stąd zresztą nazwa „świnka”. Obrzęk czasem pojawia się jednocześnie po obu stronach, zajmując dolne partie obu ślinianek i schodząc na szyję. Temperatura ciała może wzrosnąć do 38, 39 stopni (rzadko dzieje się to u mniejszych dzieci). Inne objawy to dyskomfort przy jedzeniu i otwieraniu ust, uczucie suchości, problemy z przełykaniem. Z czasem objawy łagodnieją i poprawia się samopoczucie dziecka.

Powikłania

Zdarza się, ze mumps virus nie ogranicza się do ślinianek i atakuje inne narządy – tarczycę, jajniki, jądra, trzustkę, ośrodkowy układ nerwowy. Powikłania najczęściej zdarzają się jednak u dorosłych i starszych dzieci:

• Zapalenie nerek, wątroby lub mięśnia sercowego
• Zapalenie gruczołów sutkowych
• Zapalenie oskrzeli lub płuc
• Świnkowe zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu (może doprowadzić do głuchoty)
• Zapalenie jąder (może prowadzić do bezpłodności lub ich utraty)
• Trombocytopenia (skaza krwotoczna)

Leczenie

Leczenie niestety polega tylko na łagodzeniu objawów, ponieważ nie istnieje lek, który szybko by zmniejszył obrzęk. W każdym razie nie wolno w tym czasie wychodzić z domu, najlepiej leżeć w łóżku z osłoniętymi obszarami napuchniętymi, aby nie dopuścić do „zawiania”. Jednak jeśli jest konieczność ruchu, należy zadbać o ciepły ubiór i osłonięcie okolic uszu i szyi. Podawać należy pokarmy niedrażniące błon śluzowych, w dodatku niezbyt tłuste i lekkie (ze względu na trzustkę). Chory powinien też przyjmować dużo płynów i pić je przez słomkę. Również można podawać inne doraźne leki w postaci leków przeciwgorączkowych czy witaminy C.

Profilaktyka

Najskuteczniejsze są szczepienia ochronne - nie ma innej metody na zapobiegnięcie chorobie, ponieważ jest ona niezwykle zakaźna i bardzo łatwo się rozprzestrzenia. Szczepienie wykonuje się między 13 a 14 miesiącem życia, a drugą dawkę podaje się, kiedy dziecko ukończy 7 lat.