Zbliżają się wakacje, robi się coraz cieplej, więc chętnie chodzimy na spacery do lasu. Warto jednak wiedzieć, że taka przyjemność może skończyć się niezbyt dobrze, ponieważ na wielu drzewach żerują kleszcze – nosiciele krętka z rodziny Spirochetacea, który wywołuje boreliozę (inaczej Chorobę z Lyme lub krętkowicę kleszczową). Jest to choroba, do której może dojść na skutek ukąszenia właśnie przez kleszcza, jeśli oczywiście wcześniej „zaraził się” on krętkiem.

Trochę historii

Choroba ta po raz pierwszy opisana została dopiero w latach 70. XX wieku, ale jej objawy zostały skatalogowane już w wieku XIX – opisano zmiany skórne w postaci rumieni, które prowadziły do zaniku skóry. Pierwszy pacjent został przedstawiony w roku 1922, potem kilka razy jeszcze opisywano różnego typu powikłania wywoływane przez boreliozę, lecz dopiero właśnie w latach 70. określono ją jako jednostkę chorobową. W Polsce zaczęto mówić o niej pod koniec lat 80. XX wieku.

Jak dochodzi do zakażenia?

Najczęściej do zakażenia dochodzi za sprawą zakażonego kleszcza, który aby się rozmnażać, musi napić się krwi ludzkiej lub zwierzęcej. Gdy wyczuje obecność ssaków, spada i wczepia się w skórę. Aby mogło dojść do zakażenia kleszcz musi wgryźć się, po czym jego wymiociny powinny przedostać się do krwi. Ponieważ do zakażenia potrzeba jest 36-48 godzin przebywania kleszcza na skórze wczesne zauważenie owada i pozbycie się go minimalizuje ryzyko, dlatego po spacerze warto się dokładnie oglądnąć. Najniebezpieczniejsze są kleszcze w postaci nimf, ponieważ są malutkie i trudne do zauważenia, stąd najwięcej zachorowań przypada na okres maj-sierpień, gdy nimfy żerują.

Mity

Nie wolno jednak poddawać się panice. Po pierwsze po ugryzieniu przez kleszcza szanse na zakażenie wynoszą tylko kilka procent. Po drugie – nosicielem krętków jest tylko jeden gatunek kleszcza – Ixodes, a ponadto zakażony jest tylko kilka procent tych kleszczy. Stąd możliwość zakażenia jest minimalna, co nie znaczy, że żadna. Dlatego trzeba koniecznie po każdym spacerze zrobić „wiwisekcję” swojego ciała i zaglądnąć w każdy zakamarek, ponieważ kleszcz po ciele wędruje i lubi znaleźć miejsce, gdzie nie będzie widoczny.

Objawy

W I okresie boreliozy występuje rumień - czerwona plama na skórze, której towarzyszyć mogą bóle głowy, stawów, mięśni, gorączka, powiększenie węzłów chłonnych. Jeśli w tym momencie zareagujemy, chorobę łatwo wyleczyć, jednak jeśli w tym momencie nie rozpocznie się leczenia, może dojść do powikłań i leczenie jest trudniejsze. Krętek w II okresie rozprzestrzenia się na cały organizm naczyniami krwionośnymi. Towarzyszy temu ogólne złe samopoczucie, zaburzenia rytmu serca, napadowe bóle stawowo mięśniowe, porażenie nerwowe (rdzeniowe, czaszkowe). Kilka miesięcy później choroba przechodzi w stan przewlekły.

Leczenie

Leczenie zależne jest od stopnia zaawansowania boreliozy i często zależy od lekarza, do jakiego trafimy. Najbardziej standardowym sposobem jest stosowanie doxycykliny (21 dni, 2 razy po 100 mg dziennie). Jest to metoda skuteczna we wczesnym stadium, zanim krętki opanują organizm żywiciela. Dalsze etapy boreliozy leczy się w zależności od przyjętej przez lekarza prowadzącego szkoły, lecz najczęściej również są to antybiotyki (penicylina, doxycyklina, cefalosporyny), a minimalny czas leczenia to 2 miesiące. Leczenie późnej fazy boreliozy jest na etapie eksperymentalnym i efektywność zależy od doświadczenia lekarza.