Uczucie wzdęcia, przelewania się w jamie brzusznej, zaburzenia wypróżniania, bóle brzucha – wszystkie te objawy dotykają nas dość często. Jednak jeśli występują przez dłuższy czas wspólnie, warto zastanowić się, czy nie jest to przypadkiem zespół jelita nadwrażliwego, czyli zaburzenie czynności jelit.

Choroba ta nazywana jest „choroba nerwusów” ponieważ na nasilenie się objawów bardzo mocno wpływają konflikty, przemęczenie, stres powodujący ściskanie żołądka i zaburzenia odżywiania, które negatywnie wpływają na cały przewód pokarmowy. Do zachorowania jednak może także dojść na skutek zakażenia przewodu pokarmowego na skutek diety ubogiej w błonnik, stosowanie używek, spożywanie pokarmów tłustych, ostrych, nieregularne odżywianie, szybkie „połykanie” jedzenia, bez wystarczająco długiego przeżycia go. Inne prawdopodobne przyczyny to zaburzenia motoryki jelit (gdy skurcze i rozkurcze okrężnicy sa nieregularne), a także nadwrażliwość trzewna (mocne odczuwanie bodźców z jamy brzusznej).

Schorzenie to jest dla lekarzy dość niewygodne, ponieważ trudne do zdiagnozowania. Wszystkie wyniki badań krwi, moczu, kału są prawidłowe, ponieważ zespół ten polega „tylko” na tym, że jelita pracują nieprawidłowo. Kurcze i rozkurcze są nieregularne co skutkuje naprzemiennymi biegunkami i zaparciami, wzdęciami i bólami. Ze względu na to, że jej przyczyny nie zostały do końca nazwane i opisane, są tylko domysły i przypuszczenia, leczy się ją tylko pod kątem łagodzenia objawów – lekami rozkurczowymi i przeciwwzdęciowymi oraz odpowiednią dietą.

Objawy

• Kurczowe bóle brzucha
• Biegunka lub zaparcia
• Nasilenie bólu po wypróżnieniu
• Uczucie „przelewania” i pełności w jamie brzusznej

Dodatkowo mogą się także pojawić:

• Nudności i wymioty
• Częstomocz
• Zmęczenie
• Bóle głowy
• Duszność
• Bolesne stosunki płciowe u kobiet

Diagnostyka

Rozpoznanie zespołu jelita nadwrażliwego polega na określeniu, czy współwystępują niektóre objawy i warunki, które występują co najmniej przez 3 miesiące, w tym bóle brzucha zmniejszające się po wypróżnieniu, związane ze zmianą konsystencji stolca, a także wzdęcia, wydalanie śluzu, zmiana częstości wypróżnień itp.

Badania

• Radiologiczne jelita grubego
• Endoskopowe
• Ultrasonografia brzucha
• Badania kału
• Badania hormonów tarczycy
• Badania psychologiczne

Dieta

Bardzo ważnym elementem leczenia zespołu jelita nadwrażliwego jest odpowiednia dieta, która wygląda nieco inaczej w przypadku typu zaparciowego, a inaczej w typie biegunkowym. Istnieją jednak zasady dotyczące obu typów:

• nie żuć gumy do żucia ze względu na zawartość fruktozy i sorbitolu
• unikać kawy i herbaty, produktów czekoladowych i kakao
• zrezygnować z tłustych mięs i wędlin
• przyjmować dużo płynów (1,5 litra dziennie), ale eliminując gazowane
• obserwować organizm po spożyciu produktów mlecznych (mogą nasilać objawy)

Przy typie biegunkowym należy zrezygnować z produktów bogatych w błonnik (warzywa strączkowe, kapusta, razowe pieczywo) ponieważ nasilają objawy.

W postaci zaparciowej przeciwnie – należy jeść dużo błonnika (poza wymienionymi otręby, ciemne makarony, kasze, szpinak, grube kasze), jeść surowe warzywa i owoce, a także kefir i jogurt.