Wakacyjne wyjazdy do ciepłych krajów, mimo ze kuszące, grożą nieprzygotowanym osobom złapaniem niebezpiecznych pasożytów, które niszczą organizm ludzki i wiążą się z trudnym leczeniem. Jednym z takich „pasażerów na gapę” jest entamoeba hystolitica, bardziej znana pod nazwą ameby.

Pierwotniak ten wywołuje chorobę o nazwie ameboza, czyli inaczej pełzakowica. Jest to choroba przewodu pokarmowego i, jak sama nazwa wskazuje, do zatrucia dochodzi właśnie drogą pokarmową. W tropikach, gdzie występuje najczęściej, można zarazić się nawet przez... kostki lodu, z powodu zanieczyszczenia wody. Występuje również w warzywach i owocach,

Do zakażenia dochodzi na skutek połknięcia cyst pierwotniaka. Te, wraz z pokarmem, przedostają się do żołądka i jelit, czasem zajmują płuca, mózg czy wątrobę. Rocznie choruje na amebozę około 35-50 mln osób. Najbardziej narażone są kobiety w ciąży, małe dzieci i niemowlęta. Ameba występuje najliczniej w Ameryce Środkowej, Indonezjii, Indiach oraz Afryce Południowej i Zachodniej. Jednak jak się okazuje ostatnio została zaliczona także do chorób zawodowych i chorują na nią na przykład rolnicy, pracownicy służby zdrowia, pracownicy trudniący się oczyszczaniem szamb, kanalizacji itp. Jest to prawdopodobnie związane z tym, że pierwotniak ten został przywieziony z tropików przez nosicieli i „wszczepił się” w nasze środowisko naturalne.

Objawy choroby

Choroba może przebiegać zarówno bezobjawowo, jak i łagodnie i ostro. Inkubacja trwa od 4 dni do nawet roku. Istnieją dwa rodzaje pełzakowicy – jelitowa i pozajelitowa.

Ameboza jelitowa, znana pop nazwą czerwonka pełzakowa może przebiegać w sposób ostry lub łagodny. Ostra postać objawia się wysoka temperaturą, osłabieniem, biegunką, bólami głowy i bólami w jamie brzusznej. Nieleczona może doprowadzić do krwotoku i śmierci chorego. Najczęściej przechodzi w amebiozę przewlekłą, w której występuje powiększenie wątroby, niedokrwistość, wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Amebioza pozajelitowa atakuje wątrobę, na której tworzy się ropień. Objawy to bóle wątroby, spadek masy ciała, wyższa temperatura. Wrzód na wątrobie może rozprzestrzenić się na płuca, mózg, śledzionę. Jeśli chory ma słaba odporność ten typ amebiozy może skończyć się śmiercią.

Amebioza bezobjawowa dotyczy nosicieli, wtedy pierwotniak w postaci trozofitów (w małej formie, przy czym tylko w formie cyst jest zaraźliwy) mieszka w jelicie.

Rozpoznanie

Aby rozpoznać chorobę, należy przeprowadzić szereg badań, w tym: badania serologiczne, koproskopowe oraz badania DNA pierwotniaka.

Profilaktyka

Aby nie dopuścić do zarażenia się amebą należy przestrzegać ściśle higieny osobistej, a także spożywać jedynie wodę przegotowaną lub atestowaną, w butelkach. W miejscach, gdzie szczególnie jesteśmy narażeni na amebę, należy również do mycia zębów używać wody przegotowanej, a surowe warzywa i owoce myć i obierać. Należy pokarm chronić przed insektami, unikać kąpieli w naturalnych zbiornikach z ciepłą woda, gdzie mogą występować cysty ameby. Niestety, nie ma możliwości zaszczepienia się przeciwko amebie.

Leczenie

Do leczenia wykorzystuje się leki przeciwpierwotniakowe, w tym związki hydroksychinoliny, emetyny i chlorochininy, a także tetracyklinę.