Mimo że choroba ta znana jest od wieków, jej nazwę i pierwsze naukowe opracowanie zawdzięczamy brytyjskiemu lekarzowi Jamesowi Parkinsonowi, który w roku 1817 opublikował „Esej o drżączce poraźnej”. W tej 66-stronicowej analizie poddanych zostało 6 chorych osób, u których zauważono charakterystyczne dla drżączki objawy – powolny chód, drżenie rąk, pochylona sylwetka.

Współcześnie, 11 kwietnia, a więc w urodziny tego lekarza, na całym świecie obchodzony jest Dzień Chorego na Chorobę Parkinsona. Obchodzi go 1% populacji ludzi, głównie od 40 do 60 roku życia...

Przyczyny

Przyczyną Parkinsona jest obumieranie komórek nerwowych w istocie czarnej (część śródmózgowia z ciemnobrązową plamą, odpowiedzialna za koordynacje mimowolnych i szybkich ruchów), wytwarzających dopaminę. Na skutek tego procesu zostaje uszkodzony lub przerwany system połączeń komunikacyjnych w mózgu.

Objawy

Najbardziej typowe objawy to spowolnienie ruchowe (bradykinezja), napięcie mięśni, zaburzenia równowagi, zaburzenia postawy ciała, charakterystyczne drżenie. Objawia się to lekkim drżeniem dłoni lub tylko jednego palca, może dotyczyć także nóg. Wzmaga się w czasie stresu.
Do innych, mniej charakterystycznych należą:

• Zaburzenia snu,
• Zaburzenie regulacji cieplnej
• Zwiększona potliwość
• Spadki ciśnienia tętniczego i związane z tym zasłabnięcia
• Obniżenie nastroju aż do depresji i stanów lękowych
• Zaburzenia pamięci i orientacji przestrzennej
• Spowolnienie myślenia
• Zaparcia
• Łojotok
• Ślinotok lub odwrotnie – nadmierna suchość w ustach
• Niewyraźna mowa (głos słaby i monotonny)

Rozwinięta drżączka może doprowadzić chorego do stanu, w którym chory nie może się ruszyć i zastyga w bezruchu. Dochodzą do tego problemy z gryzieniem połykaniem i zwykłymi funkcjami życiowymi. Zaburzenia równowagi prowadzą do częstych upadków, a nieprawidłowa postawa – do późniejszych zwyrodnień kręgosłupa.

Czynniki ryzyka

• Płeć – częściej chorują mężczyźni
• Dziedziczność – nie jest to czynnik główny, lecz skłonności w rodzinie mogą spowodować wyższe ryzyko zachorowania
• Wiek – główny czynnik ryzyka – choroba dotyka osoby w wieku średnim i wieku starczym
• Pestycydy, środki chwastobójcze – stały kontakt z tymi środkami zwiększa ryzyko choroby
• Estrogen – jego niższy poziom zwiększa ryzyko zachorowania (z tego względu większe ryzyko zachorowania dotyczy kobiet w trakcie menopauzy niestosujących terapii hormonalnej)

Diagnoza

Rozpoznanie choroby odbywa się na podstawie objawów klinicznych i nie istnieje konkretny test na obecność choroby Parkinsona. Z tego względu rozpoznanie jest bardzo trudne, ponieważ wiele objawów wskazuje także inne choroby. Zdarza się korzystanie z leku pod nazwą „lewodopa”, która używana jest także podczas leczenia. Pomaga zdiagnozować chorobę – jeśli objawy ustępują oznacza to, że mamy do czynienia z Parkinsonem.

Leczenie

Najczęściej Parkinsona leczy się farmakologicznie, nie jest konieczne leczenie szpitalne. Leczeniu temu towarzyszą masaże, kąpiele, zabiegi fizykoterapeutyczne, poprawiające jakość życia chorego, ponieważ łagodzą objawy.

Od lat 60. w leczeniu stosuje się lewodopę – substancję spotykaną w organizmach ludzi i zwierząt, która na skutek działania komórek mózgu zmienia się w dopaminę, dzięki czemu likwiduje się wiele objawów. Inne środki to m.in segilina hamująca enzym rozkładający dopaminę, która spowalnia tempo rozwoju choroby. W przypadku, gdy leczenie farmakologiczne nie daje rezultatu, przeprowadza się zabiegi neurochirurgiczne – palidotomię, której celem jest redukcja drżenia czy talamotonię eliminującą drżenie jednostronne. Zabiegi odnoszą skutek w przypadku 80-90% pacjentów.

Profilaktyka

Obecnie nie ma stuprocentowej pewności, jak można zapobiegać chorobie Parkinsona. Jednak na podstawie dotychczasowych badań można przypuszczać. Że ryzyko choroby zmniejsza się dzięki ćwiczeniom fizycznym, aspirynie, kofeinie czy diecie bogatej w tłuszcze nienasycone.